هدر شیردهی و سوالات رایج - دکتر نازنین صفایی (متخصص زنان و زایمان و لیزر و جراح زیبایی)

 شیر دهی و سوالات رایج

تغذیه با شیر مادر

شیر مادر ایده آل ترین غذا برای نوزاد اوست.در مورد فواید چشمگیر شیر مادر نکته و مطلب زیاد شنیده اید ، لذا شاید بد نباشد که به برخی فواید جالب شیردهی که هم به نوزاد سود میرساند و هم به مادر او ما نیز اشاره کنیم:
نوزادانی که شیر مادر می خورند کمتر به عفونت های گوارشی و تنفسی دچار میشوند، نرخ سندرم مرگ ناگهانی شیرخوار در میان این نوزادان کمتر است . این کودکان بدون در نظر گرفتن طیفی از عوامل مخدوش کننده احتمالی ، دربزرگسالی هوش بالاتری خواهند داشت.

از فواید قابل توجه برای مادران می توان به خطر کمتر ابتلا به سرطانهای پستان و دستگاه تناسلی، کاهش اضافه وزن پس از زایمان و کاهش خطر بیماریهای عروق کرونر قلب اشاره کرد.

شیر مادر بدلیل دارا بودن ترکیبات منحصر بفردی مثل انواع ایمونوگلوبین ها، سلولهای دفاعی خون ( لنفوسیت ها) و بالانس مناسبی از ترکیبات پروتئینی ، قندی و چربی که با توجه به سن نوزاد و نیازهای غذایی او در حال تغییر است به هیچ وجه قابل مقایسه با سایر ترکیبات غذایی نخواهد بود و توصیه سازمان جهانی بهداشت بر تغذیه انحصاری با شیر مادر، حداقل برای شش ماه اول زندگی دلبندتان گواهی بر همین مضمون است.
برای آن دسته از مادران که به زبان انگلیسی آشنایی دارند ، استفاده از لینک زیر جهت اطلاعات بیشتر توصیه میشود:

www.lalecheleague.org

مراقبت از پستان ها:

اهمیت به این مساله از زمان قبل از وضع حمل اهمیت دارد.

چرب کردن سینه ها و نوک آن بخصوص در آن دسته از مادران در انتظار فرزند که نوک سینه فرورفته دارند بسیار حائز اهمیت است و توصیه میشود که طی ماههای آخر بارداری تلاشهای روزانه جهت خارج سازی نوک پستان به کمک انگشتان انجام شود تا در زمان شیردهی با مشکل مواجه نشوند.

در دوران شیر دهی ، بجز تمیز نگاه داشتن و توجه به شقاق های پوستی ، نوک پستان به مراقبت خاصی نیاز ندارد.

شقاق یا شکاف نوک پستان معمولا در اثر اشتباه تکنیکی در شیردهی به نوزاد بوجود می آید که در آن ، نوزاد لبهایش را بجای آنکه بدور هاله قهوه ای اطراف نوک سینه (آرئول) بگذارد ، تنها نوک سینه را میگیرد و در نتیجه با مکیدن سینه عمل پمپ کردن شیر بدرستی انجام نمیشود و هم نوزاد بخوبی سیر نمیشود و هم ایجاد شقاق درد و ناراحتی برای مادر ایجاد میکند.پس قدم اول یاد گرفتن شیوه صحیح شیردهی به نوزاد است . گاهی باقی ماندن و خشک شدن شیر موجب تحریک پوست میشود لذا شستن آرئول با آب ولرم و صابون ملایم قبل و بعد شیردهی کمک دهنده است.

اگر شقاق ایجاد شده و دردناک است بهتر است از کرم لانولین موضعی به همراه پد مخصوص سینه برای 24ساعت و یا بیشتر استفاده کنید .اگر شقاق شدید است ، شیر دهی به نوزاد را از آن سینه متوقف کنید ولی سینه را حتما بدوشید تا از تجمع و احتقان شیر هم جلوگیری شود.

احتقان پستان مشکل دیگری است که شاید با آن مواجه شوید . البته اگر فرایند شیردهی با نظم و تکرار انجام شود احتمال ایجاد این عارضه کم است . علائم آن شامل سفتی و درد سینه به همراه نشت شیر از نوک سینه است.گاهی ممکنست تب خیفیفی هم وجود داشته باشد اما در صورتیکه درد شدید باشد و یا تب بالا و طولانی مدت بهمراه لمس توده در سینه باشد احتمال آبسه نیز مطرح است و حتما بایستی توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.

درمان احتقان پستان ؛ تخلیه مکرر سینه ، استفاده از کمپرس سرد و مصرف مسکن خوراکی در صورت درد شدید و استفاده از پستان بندهای حمایتی است. به هیچ وجه برای درمان این وضعیت نباید از داروهای کاهش دهنده یا متوقف کننده تولید شیر استفاده کرد.

چه مادرانی نباید به نوزادشان شیر بدهند؟

  • مادران صرف کننده داروهای غیر مجاز
  • مادران مصرف کنندگان بی رویه الکل
  • مادران مبتلا به HIV
  • مادران مبتلا به سل فعال یا درمان نشده
  • مادران مصرف کننده داروهایی با عوارض کاهش سیستم ایمنی یا داروهای ضد سرطان
  • مادران تحت درمان سرطان پستان
  • مادران دریافت کننده مواد رادیو اکتیو و رادیو ایزوتوپ ( بیشتر این رادیوداروها برای مقاصد تشخیصی و انواع اسکن ها استفاده می شوند، در صورتیکه کاندید انجام این موارد تشخیصی حین شیردهی هستید مشورت با متخصص پزشکی هسته ای جهت زمان بندی برای مدت زمان لازم برای قطع شیردهی انجام دهید)  
  • نوزادان مبتلا به گالاکتوزمی ( نوعی بیماری متابولیک نوزادان).

چند نکته :

مادران مبتلا به هپاتیت B : این ویروس در شیر شما وجود دارد ولی در صورتیکه نوزادتان ایمونوگلوبولین هپاتیت B را دریافت کرده باشد بدون نگرانی میتوانید دلبندتان را با شیر خود تغذیه کنید.

مادران مبتلا به هپاتیت C : انتقال بیماری از طریق شیردهی تا کنون دیده نشده لذا شما نیز میتوانید شیردهی داشته باشید.

مادران مبتلا به ویروس تبخال: در صورتیکه ضایعات تبخال در پستان وجود داشته باشد نباید شیردهی داشته باشند در غیر اینصورت با مراعات نکات بهداشتی بالاخص شستشوی دستها قبل از هر نوبت شیردهی میتوانند به نوزاد خود شیر بدهند.

مصرف کنندگان دارو در دوران شیردهی: با توجه به اینکه در اغلب موارد میزان داروی وارد شده به شیر غلظت کمی دارد، نگرانی زیادی وجود ندارد. با این حال در صورت لزوم مصرف دارو حتما باید پزشک خود را از شیردهی خود مطلع کنید تا مناسبترین دارو را برایتان در نظر بگیرد. توصیه می کنیم در صورتیکه مصرف دارو یکبار در روز است، مصرف آن در زمانی باشد که شیرخوارتان طولانی ترین زمان خواب خود را سپری می کند که این زمان معمولا همان زمانی است که مادر هم می خوابد. در صورتیکه دارو را باید در زمانهای متعدد در طول روز میل کنید، به گونه ای تنظیم کنید که مصرف دارو بلافاصله بعد از شیردهی نوزاد باشد تا حداکثر فاصله با نوبت بعدی تغذیه شیرخوار ایجاد گردد.