روش پیشگیری IUD به منظور پیشگیری از باردای و سرطان رحم، دکتر صفایی
IUD راهنمایی استفاده از- - دکتر نازنین صفایی - متخصص زنان و زایمان

IUD راهنمایی استفاده از- - دکتر نازنین صفایی - متخصص زنان و زایمان

پیشگیری از بارداری - IUD

آی یو دی:

IUD وسیله داخل رحمی است که جهت جلوگیری از بارداری استفاده می شود. بر اساس افسانه هایی که وجود دارد اولین کاربرد این روش برمی گردد به کاروانهایی که برای جلوگیری از باردار شدن شترهایشان در طول مسافرتهای طولانی، شیئی شبیه سنگ داخل رحم شترهایشان می گذاشته اند.

اولین شواهد قطعی استفاده از IUD به سال ۱۸۰۰ میلادی برمیگردد و طی سالیان متمادی شکل و فرم آن تغییر کرده تا به فرم کنونی رسیده است.

آی یو دی های امروزی حاوی مقادیر حساب شده ای از فلز مس همراه یا بدون نقره و یا هورمون هستند و با تغییر محیط داخلی رحم ( که شرایط را برای لانه گزینی جنین و زندگی اسپرم مختل میکند) مانع از بارداری میشوند لذا روی مکانیسم تخمک گذاری تاثیری ندارند.

نکته مهم اینست که IUD باعث سقط نمی شود

آی یو دی های هورمونی علاوه بر اثر فوق آثار ضد بارداری هورمونی هم اعمال میکنند.این آی یو دی ها هم از لانه گزینی جلوگیری می کنند و هم جلوی ورود و نفوذ اسپرم بداخل رحم را می گیرند. البته تا حدی بر روند تخمک گذاری نیز موثر هستند، بطوریکه پس از یکسال از شروع مصرف تنها ۵۰٪ از دوره های عادت ماهانه خانم های استفاده کننده با تخمک گذاری همراه است. پس از خارج ساختن آی یو دی وضعیت داخل رحم بلافاصله به حالت عادی بر میگردد.

IUD  - دکتر نازنین صفایی

آی یو دی هورمونی :

جالبست بدانید که IUD هورمونی با ریزش موضعی هورمون پروژسترون در مجاورت دیواره داخلی رحم ، در درمان مشکلاتی نظیر خونریزی های شدید قاعدگی بسیار موثرتر از سایر روشهای دارویی است. حتی در برخی بیماران انتخاب شده با فیبروم رحمی، استفاده از این نوع آی یو دی ها، خونریزی و درد ناشی از فیبروم را کاهش داده است. حتی شانس عفونت داخل رحمی نیز در موارد کاربرد این نوع آی یو دی کمتر بوده است.

یکی از کاربردهای مفید این نوع IUD ها در موارد آندومتریوز است که شدت درد بیمار را کاهش می دهد. استفاده از آی یو دی هورمونی در بین زنانی که در معرض ایجاد پولیپ داخل رحمی هستند یا مجبور به استفاده از هورمون استروژن می باشند. ( مثلا در موارد یائسگی زودرس و یا بعد از یائسگی به هر دلیلی مجبور به مصرف استروژن باشند و یا مصرف تاموکسیفن در سرطان سینه ) توصیه میشود.

ماکزیمم زمان استفاده IUD :

برای آي یو دی های مسی ( معروف به کاپرتی ۳۸۰) این زمان تا ده سال و برای آی یو دی هورمونی ( معروف به میرنا) این زمان هفت سال است.

درصورتیکه نحوه کارگذاری و انتخاب فرد صحیح باشد با در نظر گرفتن همه انواع آی یو دی احتمال شکست روش در سال اول استفاده از آی یو دی حدود ۳٪ خواهد بود، که این میزان در کشورهای پیشرفته بسیار کمتر و در مطالعات در حد کمتر از ۱٪ در سال بوده است.

در طول سال اول استفاده ۱۰٪ احتمال خروج خودبه خودی آی یو دی و ۱۵٪ احتمال تصمیم به خارج کردن آن بدلیل مشکلاتی نظیر درد و خونریزی زیاد وجود دارد که این مساله با تداوم استفاده از روش ، کاهش می یابد.

احتمال خروج خود به خود آی یو دی در بانوان جوانتر از بیست سال بیشتر است و علامت آن ممکن است درد زیر شکم ، افزایش ترشحات واژن و خونریزی باشد . البته گاهی تنها علامت آن بلند شدن طول نخ IUD یا عدم رویت آنست.

فرد استفاده کننده از آی یو دی باید این نکته را بداند و در صورت وقوع هر یک از موارد فوق بلافاصله به پزشک مراجعه کند و اگر آی یو دی بطور نسبی خارج شده باشد بایستی کلا خارج شود. در صورتیکه عفونت یا بارداری ناخواسته در کار نباشد میتوان بلافاصله برای جاگذاری یک IUD دیگر در همان زمان اقدام کرد.

آیا استفاده از آی یو دی منجر به بارداری خارج رحم می شود؟

پاسخ منفی است. استفاده از IUD شانس هرنوع بارداری ( و بالطبع بارداری خارج رحم) را کاهش می دهد. اما در صورتیکه بصورت یک اتفاق نادر در حضور آی یو دی بارداری رخ بدهد ، امکان خارج رحمی بودن آن بیشتر است. استفاده از آی یو دی در گذشته نیز هیچ تاثیری در خارج رحمی بودن بارداری در آینده ندارد و نکته جالب اینست که با توجه کاهش قابل توجهی که در میزان بارداری های خارج رحمی بدنبال استفاده از آی یو دی ( چه کاپرتی و چه میرنا) دیده شده ، این روش جلوگیری به زنانی که سابقه بارداری خارج رحمی در گذشته دارند ، توصیه میشود.

Video Source: Intra Uterine Device (IUD) CopperT Animation | ADMAA - YouTube

عوارض آی یو دی:

درد حین قاعدگی و افزایش خونریزی قاعدگی ؛ در طی چند ماه اول استفاده بیشتر دیده می شوند و در صورتیکه از ابتدا مشاوره و انتخاب صحیح انجام شده باشد با مصرف مسکن های معمولی طی چند ماه اول مصرف بهبود می یابد. حتی لکه بینی های خفیفی ممکنست وجود داشته باشد که اهمیت چندانی ندارند ولی اگر میزان این بی نظمی های قاعدگی بیشتر شد نیازمند ارزیابی خواهد بود.در درصدی از مصرف کنندگان IUD هورمونی پس از یکسال ممکنست کلا خونریزی های قاعدگی قطع شود.

آکنه و پر مویی :

در مصرف کنندگان آی یو دی هورمونی گاهی بدلیل جذب هورمون از طریق خون این علایم دیده شده که قابل درمان است.

در کل با توجه به مطالعات وسیعی که طی سالها بر روی مصرف کنندگان انجام شده است هیچ افزایشی در میزان عفونت داخل رحمی ، کم خونی ، بارداری خارج رحمی واختلالات پاپ اسمیر در مصرف کنندگان IUD نسبت به دیگران دیده نشده بر روی میزان باروری درآینده اثر منفی ندارد وجالب اینکه مطالعات انجام شده ، حاکی از کاهش میزان سرطان رحم و دهانه رحم در استفاده کنندگان آی یو دی است.

با توجه به موارد گفته شده حتی بانوان مبتلا به دیابت که تحت درمان با انسولین هستند نیز می توانند از این متد استفاده کنند. در افرادی که از نظر عفونت دریچه های قلبی ( اندوکاردیت باکتریایی) پر ریسک هستند نیز میتوان از IUD بهره جست . البته در این موارد مصرف آنتی بیوتیک قبل از انجام عمل قراردهی آی یو دی باید مدنظر باشد.( یک ساعت قبل، چه برای قرار دادن و چه برای خارج ساختن آی یو دی.) در بیماران مبتلا به HIV نیز وجود آی یو دی با شانس بیشتر عوارض همراه نیست.

در صورت وقوع بارداری در زمان استفاده از آی یو دی باید بلافاصله به پزشک خود مراجعه تا تمهیدات لازم برای خروج آن انجام شود و در صورتیکه خروج آن بدون مشکل باشد شانس سقط بارداریتان نسبت به بارداری های قبلی تغییری نخواهد کرد.

اگر نتوان IUD را خارج کرد تکلیف چیست؟ گفته میشود که شانس سقط خود به خود در حضور آی یو دی بیشتر خواهد بود .در عین حال احتمال پارگی زودرس پرده های جنینی و زایمان زودرس نیز در مقایسه با موارد نرمال خیلی بیشتر است اما خوشبختانه شانس ناهنجاری جنینی ( به صرف وجود آی یو دی در رحم) افزایش نمی یابد.

انتخاب فرد مناسب برای کاربرد IUD :

در این گروه افراد استفاده از آی یو دی توصیه نمیشود:

  • گروهی از زنان که روابط جنسی پرخطر و محافظت نشده دارند. برای مثال زنانی که چند شریک جنسی دارند و یا شریک جنسی شان ، شرکای جنسی متعدد دارد.
  • افرادیکه رفتار های پر خطر مثل سوء استفاده از مواد مخدر و یا استعمال دخانیات و یا الکل دارند.

    دو گروه بالا شانس بالایی برای ابتلا به عفونت داخل رحمی در زمان کارگذاری آی یو دی و ابتلا به عفونتهای منتقله جنسی در زمانهای بعد خواهند داشت، در این گروه استفاده از کاندوم بعنوان روش ارجح توصیه میشود.

  • زنانی که درحال حاضر و یا به تازگی دچار عفونت حاد لگنی بوده اند و یا به کرات به آن مبتلا میشوند.( عفونت حاد لگنی با واژنیت یا همان عفونت واژن متفاوت است)
  • زنانی که از دردهای شدید قاعدگی و یا خونریزی های شدید طی دوره های قاعدگی رنج میبرند کاندیداهای خوبی برای آی یو دی های مسی نیستند.
  • بیمارانی که داروهای ضد انعقاد خون مصرف میکنند.

    در دو مورد بالا استفاده از IUD های هورمونی میتواند مفید باشد.

سایر محدودیت ها در استفاده از آی یو دی شامل اختلالات ساختاری رحم مثل رحم دوشاخ ، داشتن فیبروم زیر مخاطی ، فیبروم های متعدد که شکل داخلی رحم را تغییر داده باشد ، تنگی ورودی رحم ، ضعف سیستم ایمنی ، حساسیت به فلز مس و بیماری ویلسون( نوعی بیماری متابولیکی یون مس در بدن) می باشند.

حتی استفاده از آی یو دی در زنانی که دچار دیسپلازی دهانه رحم هستند منعی ندارد.

بر خلاف تصور گذشته ، بانوانی که زایمان را تجربه نکرده اند نیز گزینه های مناسبی برای استفاده از آی یو دی هستند و کاربرد آن در ایندسته از بانوان خطر نازایی را افزایش نمیدهد.

زمان مناسب برای قراردهی IUD :

در صورتیکه تا کنون از روش ضدبارداری دیگری استفاده می کردید ، بهترین زمان از نظر تحمل پروسه و سهولت انجام ، بلافاصله پس از اتمام پریودتان است ، در این صورت از عدم بارداری نیز بااطلاع هستید. در صورتیکه اقدام به قراردهی پس از سقط سه ماهه اول باشد و شواهد عفونت رحمی وجود نداشته باشد ، بلافاصله میتوان اقدام کرد ولی در سقط سه ماهه دوم ( از هفته ۱۲ بارداری تا ۲۴) بهتر است تا زمان از سر گیری تخمک گذاری صبر کرد.

پس از زایمان ( چه طبیعی و چه حین سزارین) نیز میتوان بلافاصله اقدام کرد ولی احتمال خروج خودبه خودی دارد و بهتراست ۴ تا ۸ هفته بعد اقدام نمود.

روش انجام:

پس از مشاوره توسط پزشکتان معاینه میشوید تا درصورتیکه عفونتی در میان باشد درمان شده و قراردهی آی یو دی به زمان دیگری موکول میشود ، در عین حال پزشک در معاینه سایز و موقعیت رحم را در لگن بررسی میکند و در صورتی که از دو جنبه فوق نیز برای IUD مناسب تشخیص داده شدید کاندیدای مناسبی برای استفاده از این روش ضدبارداری خواهید بود.
میتوان برای کاهش ناراحتی اندکی که در زمان قراردهی آی یو دی بوجود می آید ، نیم تا یک ساعت قبل از مسکن ساده ای مثل ایبوبروفن استفاده کنید.

پس از کارگزاری آی یو دی:

محافظت در برابر بارداری ناخواسته بلافاصله شروع میشود بنابراین نیاز به روش کمکی ضد بارداری ندارید، ممکنست مقدار خونریزی ماهانه تان بیشتر شود و با درد بیشتری همراه باشد که میتوانید از مسکن ساده استفاده کنید ، امکان خروج خودبه خودی IUD وجود دارد لذا پس از اتمام پروسه قراردهی آی یو دی در حضور پزشک نحوه کنترل نخ آی یو دی را فراگیرید و ماهانه پس از اتمام هر عادت ماهانه آنرا چک کنید ، در صورت عدم لمس نخ و یا لمس شیئ سفت در واژن بلافاصله با پزشک خود تماس گرفته و استفاده از یک روش دوم ضد بارداری را آغاز کنید.

http://www.cIinicalgynendoandinfertility.com